Rijhulpsystemen op je theorie-examen: wat verandert er op 1 oktober 2026?
Het CBR vraagt vanaf die datum niet meer alleen wat een systeem doet, maar wat jij doet terwijl het aanstaat. Geen extra leerstof, wel een ander soort vraag. Hier zie je per systeem waar het ophoudt en wat er van jou verwacht wordt.
Kies een systeem en een vraag. Je krijgt precies de drie dingen waar het examen vanaf oktober op mikt: wat het systeem doet, waar het ophoudt, en wat jij dan moet doen.
1. Welk systeem?
2. Wat wil je weten?
Wat verandert er precies op 1 oktober 2026?
Het onderwerp is niet nieuw. Het CBR stelde al vragen over rijhulpsystemen: welk dashboardsymbool hoort bij welk systeem, wat doet cruisecontrol, hoe helpt een systeem bij zuinig rijden. Wat erbij komt is een ander type vraag, waarin het gaat om het gewenste rijgedrag in combinatie met het beheersen en gebruiken van de systemen. Niet "wat betekent dit lampje", maar "het systeem staat aan, wat doe jij".
Twee datums, een wijziging. Op 1 april 2026 kwam de eis in de regeling zonder dat het examen veranderde; op 1 oktober 2026 breidt het CBR de vragen daadwerkelijk uit.
Onderdeel
Tot 1 oktober 2026
Daarna
Soort vraag
Herkennen: welk symbool, welke functie
Rijgedrag: wat doe jij terwijl het systeem aanstaat
Aantal examenvragen
50
50, ongewijzigd
Leerstof
Zit in de bestaande stof
Geen aanvullende leerstof aangekondigd
Zakgrens
44 goed
44 goed, ongewijzigd
Geldt voor
Auto, motor en bromfiets apart
Alleen het theorie-examen auto
De twee datums worden vaak door elkaar gehaald. Per 1 april 2026 werd de eis van kracht in de Regeling eisen theorie-examen rijbewijscategorie B (Stcrt. 2025, 40398): je moet kennis hebben van de principes en werking van rijhulpsystemen, en beseffen dat ze assisteren en niet zelf rijden. Op die datum veranderde er feitelijk niets, omdat er al vragen over cruisecontrol en ABS werden gesteld.
⚠️ Strikvraag
Moet je vanaf 1 oktober 2026 extra stof leren voor de ADAS-vragen?
Nee. Het CBR kondigt geen aanvullende leerstof aan en adviseert kandidaten zich niet anders voor te bereiden. Wel is het verstandig te controleren of je lesmateriaal actueel is: de nieuwe vragen gaan over rijgedrag, niet over techniek.
De vier eisen waar het CBR naar kijkt
Voor de nieuwe vragen verwijst het CBR naar de uitgangspunten in Rijprocedure B, hetzelfde document waar de examinatoren op het praktijkexamen mee werken. Dit zijn ze:
1
Weet wat er in jouw auto zit
Je controleert voor de rit welke rijhulpsystemen direct invloed hebben op het rijden, en hoe ze werken. In een onbekende auto stappen en maar zien wat er gebeurt, is precies wat hier niet de bedoeling is.
2
Houd de ogen van de auto schoon
Je controleert of sensoren en camera's schoon zijn, blijft alert op de werking en handelt gepast als een systeem afwijkend reageert. Sneeuw op de bumper of modder op de camera: het systeem valt uit of reageert verkeerd.
3
Stel bewust in
Je gebruikt de instellingen zo dat ze bijdragen aan het meest wenselijke rijgedrag, en je laat je bewust ondersteunen. Op noodsystemen leun je nooit: die zijn er voor het moment dat het al misgaat.
4
Blijf actief rijden
Je houdt een actieve rijhouding, kunt de rijtaak zo overnemen en blijft verkeer en systemen doorlopend in de gaten houden. Daarbij onderken je het risico dat een systeem je onbewust makkelijker laat rijden dan verstandig is.
Weet jij wat je doet als het systeem aanstaat?
Dit soort vragen kun je niet uit je hoofd leren, je moet ze een keer gemaakt hebben. Oefen ze gratis en zie meteen waar je nog misgaat.
Rijhulpsystemen zitten niet meer alleen in dure auto's. Verordening (EU) 2019/2144 maakt een reeks systemen verplicht: sinds 6 juli 2022 voor nieuwe voertuigtypen en sinds 7 juli 2024 voor alle nieuwe auto's die in de EU worden verkocht. Elke nieuwe lesauto heeft ze dus aan boord.
🚗 Adaptieve cruisecontrol (ACC)
Houdt je snelheid vast en remt mee met de auto voor je, tot aan stilstand in de file.
Waar het ophoudt: Bij zware regen, sneeuw of mist worden radar en camera onbetrouwbaar. Een auto die dicht voor je invoegt wordt soms te laat gezien, en stilstaande objecten herkent het systeem slecht. Wat jij doet: Je kiest zelf een ruime volgafstand, je anticipeert op wat verderop gebeurt en je remt zelf zodra de situatie erom vraagt. ACC bewaakt de afstand, jij bewaakt de situatie.
🛣 Rijstrookassistent (lane assist)
Corrigeert je stuur als je zonder richting aan te geven uit je rijstrook loopt.
Waar het ophoudt: Het systeem leest de belijning met een camera. Ontbreekt die, of is hij vaag door slijtage, sneeuw of wegwerkzaamheden, dan doet de assistent weinig tot niets. Wat jij doet: Handen aan het stuur en zelf koers houden. De assistent is een vangnet voor een moment van onoplettendheid, geen stuurautomaat.
👀 Dodehoekassistent (blind spot detection)
Waarschuwt met een lampje in de spiegel als er een voertuig naast of schuin achter je rijdt.
Waar het ophoudt: Verkeer dat met een groot snelheidsverschil nadert, zoals een motorrijder, komt te snel het bereik in. Fietsers en smalle voertuigen worden lang niet altijd gezien. Wat jij doet: Spiegels en schouderblik, elke keer. Het lampje is een extra bevestiging en nooit de reden om de controle over te slaan.
🛑 Automatische noodstop (AEB)
Remt zelf als het een dreigende botsing ziet en jij niet of te laat reageert.
Waar het ophoudt: Het is een noodsysteem. Bij hoge snelheidsverschillen voorkomt het de botsing niet, het verzacht hem alleen. Vuil op de sensoren schakelt het uit. Wat jij doet: Je rekent er nooit op. Je remt zelf op tijd en houdt afstand; als AEB ingrijpt, is er al iets misgegaan.
🚩 Intelligente snelheidsassistent (ISA)
Leest de maximumsnelheid van borden en kaart, en waarschuwt of begrenst je snelheid.
Waar het ophoudt: Bordherkenning vergist zich bij wegwerkzaamheden, matrixborden en verouderde kaartgegevens. Een bord van een afrit wordt soms voor jouw weg aangezien. Wat jij doet: Het bord langs de weg is leidend, niet het schermpje. Je kunt de begrenzing overrulen met het gaspedaal, maar de maximumsnelheid blijft gewoon gelden.
🚒 Parkeersensoren en achteruitrijcamera
Meet de afstand tot obstakels en laat zien wat er achter je gebeurt.
Waar het ophoudt: Lage paaltjes, een trekhaak van de auto erachter en alles wat vlak boven de grond zit vallen buiten beeld. Vuil of sneeuw op een sensor levert vals alarm of stilte op. Wat jij doet: Zelf omkijken blijft de basis. En op het praktijkexamen mag je automatisch inparkeren niet gebruiken bij de bijzondere verrichtingen.
🔄 ABS en ESP
ABS voorkomt dat je wielen blokkeren bij hard remmen. ESP remt losse wielen af als je dreigt te slippen.
Waar het ophoudt: ABS verkort de remweg niet altijd: op sneeuw of grind wordt die juist langer. ESP kan de natuurkunde niet uitschakelen bij te veel snelheid of te weinig grip. Wat jij doet: Snelheid aanpassen aan het wegdek. Bij een noodstop rem je stevig door en stuur je om het obstakel heen; dat kun je juist dankzij ABS.
Quiz: wat doe jij?
Vijf situaties uit de nieuwe vraagsoort, met uitleg bij elk antwoord.
🎯 Snelle check
Vraag 1 van 5
Vijf fouten die iedereen maakt
Denken dat de dodehoekassistent de schouderblik vervangt. De klassieke instinker, en op het examen bijna altijd fout beantwoord. Het systeem waarschuwt, jij controleert.
Op de automatische noodstop rekenen in de file. AEB is een noodsysteem. Erop leunen is precies de negatieve gedragsaanpassing waar het CBR naar vraagt.
De snelheidsassistent voor waarheid aannemen. Het bord langs de weg is leidend. Een fout van het systeem is geen excuus bij een boete.
Vergeten dat vuile sensoren het systeem uitschakelen. Sneeuw, modder of ijs op een camera of sensor: het systeem valt uit of geeft vals alarm. Voor de rit schoonmaken.
Denken dat ABS de remweg altijd verkort. Op sneeuw en grind wordt de remweg juist langer. De winst zit in het kunnen blijven sturen.
Begrippenlijst
ADAS: Advanced Driver Assistance Systems, in het Nederlands rijhulpsystemen: elektronische systemen die de bestuurder ondersteunen maar de rijtaak niet overnemen.
Negatieve gedragsaanpassing: Het verschijnsel dat je door een hulpsysteem onbewust minder oplet, harder rijdt of dichter volgt. Dit is wat het CBR met de nieuwe vragen wil tegengaan.
Rijprocedure B: Het document waarin het CBR beschrijft welk rijgedrag het verwacht. Sinds januari 2024 staan de eisen aan het rijden met rijhulpsystemen erin.
Actieve rijhouding: Zo achter het stuur zitten dat je de rijtaak elk moment zelf kunt overnemen: handen aan het stuur, blik op het verkeer.
General Safety Regulation: Verordening (EU) 2019/2144, die een reeks rijhulpsystemen verplicht stelt in nieuwe auto's.
Veelgestelde vragen over rijhulpsystemen
+Hoeveel ADAS-vragen krijg ik op mijn theorie-examen?
Dat staat niet vast. Het CBR publiceert geen aantal vragen per onderwerp en geen aparte toetstermenlijst voor rijhulpsystemen. Wat wel vaststaat: het totale aantal blijft 50, dus de ADAS-vragen vervangen bestaande vragen. Reken erop dat je ze kunt krijgen, niet op een vast aantal.
+Vanaf wanneer zijn ADAS-vragen verplicht?
Kennis van rijhulpsystemen staat per 1 april 2026 in de exameneisen. Op die datum veranderde er feitelijk weinig, want er werden al vragen over cruisecontrol en ABS gesteld. Vanaf 1 oktober 2026 toetst het CBR ze uitgebreider, met nadruk op rijgedrag en gebruik.
+Neemt een rijhulpsysteem de verantwoordelijkheid over?
Nee. Geen enkel rijhulpsysteem in een gewone personenauto rijdt zelfstandig. Jij blijft verantwoordelijk voor je snelheid, je afstand en je waarneming. Dit is de kernregel achter vrijwel elke ADAS-examenvraag.
+Moet ik met een dodehoekassistent nog over mijn schouder kijken?
Ja. Het systeem waarschuwt, maar ziet een snel naderende motorrijder of een fietser lang niet altijd. Spiegels en schouderblik blijven verplicht voor je van rijstrook wisselt.
+Mag ik rijhulpsystemen gebruiken tijdens het praktijkexamen?
Ja, op automatisch inparkeren na: dat is uitgesloten bij de bijzondere verrichtingen. Sinds januari 2024 kan de examinator bij de controlehandelingen ook vragen welke systemen je auto heeft en hoe ze werken.
+Geldt dit ook voor het motor- of bromfietsexamen?
Nee. De uitbreiding per 1 oktober 2026 geldt alleen voor het theorie-examen auto.
✓ Test of leer direct
Klaar voor de vragen van na 1 oktober?
De nieuwe ADAS-vragen gaan over gedrag, en dat oefen je door ze te maken. Test gratis je niveau, of word in een keer examenklaar met de cursus inclusief slagingsgarantie.
Moving to the Netherlands or taking the exam in English? Read our guides in English: the CBR theory exam, Dutch road signs, priority rules and getting your licence.
Nog een vraag over dit onderwerp 💡
Stel je vraag aan Nawfal. Hij kent de theorie, de examens en onze cursussen.
5,0 op Google
100% slagingsgarantie