Bijzondere manoeuvres: uitrit, keren en achteruit rijden (CBR theorie-examen 2026)

Bij een bijzondere manoeuvre verleen je altijd voorrang aan alle overige weggebruikers, inclusief voetgangers. Bijzondere manoeuvres zijn: uitrit verlaten, keren, achteruit rijden, parkeren, invoegen, uitvoegen en wegrijden vanuit stilstand. Keren is verboden op de autosnelweg en autoweg. Vaste CBR theorie-examen 2026 examenstof.

Wat is een bijzondere manoeuvre?

Een bijzondere manoeuvre is elke rijhandeling waarbij je van de normale rijbeweging afwijkt. Het gaat om handelingen die onverwacht zijn voor andere weggebruikers en waarbij je de weg of rijstrook anders gebruikt dan normaal.

De kernregel: altijd voorrang aan iedereen

Bij elke bijzondere manoeuvre geldt één absolute regel: je verleent voorrang aan alle overige weggebruikers die gewoon deelnemen aan het verkeer. Dit geldt voor:

• Alle bestuurders — fietsers, bromfietsers, automobilisten, motorrijders.
• Alle voetgangers — ook zonder zebrapad, ook van links, ook op een onverharde weg.
• Verkeer van links én rechts — de rechts-voor-links-regel geldt niet in jouw voordeel bij een bijzondere manoeuvre. Jij verleent altijd voorrang.

Dit is een veelgestelde CBR-instinker: “Je verlaat een uitrit. Van links komt een fietser. Wie heeft voorrang?” Antwoord: de fietser, altijd, ook al komt hij van links. Zie ook de uitleg over voorrangsregels op een kruispunt voor het onderscheid tussen bijzondere manoeuvres en normale rijsituaties.

Uitrit verlaten

Het verlaten van een uitrit is de meest voorkomende bijzondere manoeuvre in het dagelijks verkeer. Denk aan uitrijden van een parkeerplaats, woonerf, tankstation, bedrijventerrein of eigen oprit.

• Altijd stoppen en voorrang verlenen aan al het verkeer op de weg die je oprijdt.
• Voetgangers op het trottoir naast de uitrit hebben ook voorrang — zij lopen al op die weg.
• Je herkent een uitrit doordat het trottoir of fietspad doorloopt over de uitrit, niet de rijbaan.
• Bij twijfel of het een uitrit of een gewoon kruispunt is: kijk of het trottoir of fietspad doorloopt. Zo ja, dan is het een uitrit en is het jouw bijzondere manoeuvre.

Keren

Keren is omdraaien op de rijbaan om de andere richting op te rijden. Het is een van de riskantere manoeuvres omdat je de volledige rijbaan moet gebruiken.

• Controleer of keren is toegestaanKeren is verboden op de autosnelweg en autoweg. Ook verboden bij onoverzichtelijke situaties (bochten, heuvels) en waar borden of wegmarkeringen het verbieden.
• SPOT-procedureSpiegels → richtingaanwijzer aan → dode hoek controleren → tegenliggers checken. Keer alleen als er voldoende ruimte en overzicht is.
• Verleen voorrang aan iedereenTijdens het keren verleen je voorrang aan alle overige weggebruikers in beide richtingen. Rij niet door als er twijfel is over naderende voertuigen.

Op de autoweg en autosnelweg is keren expliciet verboden. Ook achteruit rijden op de vluchtstrook of terugrijden naar een gemiste afrit is verboden.

Achteruit rijden

Achteruit rijden is een bijzondere manoeuvre die je zo kort en zo weinig mogelijk doet. De regels:

• Altijd voorrang verlenen aan alle overige weggebruikers, ook voetgangers.
• Niet onnodig achteruit rijden. Je mag niet over een grote afstand achteruit rijden als er een andere manier is.
• Verboden op de autosnelweg. Achteruit rijden op de autosnelweg is altijd verboden, ook op de vluchtstrook.
• Zichtbaarheid. Zorg altijd voor voldoende zicht naar achteren. Bij een bestelwagen of auto met lading: gebruik een helper als het zicht beperkt is.

Invoegen en wegrijden vanuit stilstand

Invoegen op de snelweg en wegrijden vanuit stilstand (bijv. optrekken bij een stoplicht of wegrijden na parkeren) zijn ook bijzondere manoeuvres waarbij je voorrang verleent aan het rijdende verkeer. Lees de uitgebreide uitleg op de pagina over invoegen en uitvoegen.

Veelgestelde vragen

Conclusie

De basisregel voor bijzondere manoeuvres is eenvoudig maar wordt regelmatig fout toegepast: bij elke bijzondere manoeuvre verleen je voorrang aan iedereen, ook aan voetgangers en ook aan verkeer van links. Oefen via de online theoriecursus van HaalTheorie.